چرا حجم بسته اینترنت سریع‌تر از انتظار تمام می‌شود؟

گلایه کاربران از زود تمام شدن اینترنت و کاهش سریع حجم بسته‌های همراه، بار دیگر بحث نحوه محاسبه ترافیک را مطرح کرده است. رگولاتوری در بررسی این موضوع، علاوه بر نحوه شناسایی محتوای داخلی، فعال بودن به‌روزرسانی‌ها، پخش خودکار ویدئو، پشتیبان‌گیری ابری و افزایش کیفیت محتوای آنلاین را از عوامل مؤثر بر افزایش مصرف اینترنت اعلام کرده است.

به گزارش انرژی گویا، موضوع زود تمام شدن اینترنت طی مدت اخیر به یکی از گلایه‌های پرتکرار کاربران تبدیل شده است؛ برخی مشترکان معتقدند حجم بسته‌های اینترنتی آنها با سرعتی بیشتر از میزان مصرف واقعی کاهش پیدا می‌کند. مطرح شدن این موضوع حتی به ادعاهایی درباره محاسبه ترافیک اینترنت بین‌الملل با ضریب ۲.۷ نیز منجر شد؛ ادعایی که بررسی‌های رگولاتوری آن را تأیید نکرده است.

ماجرا از جایی جدی‌تر شد که برخی کاربران اعلام کردند با مصرف یک گیگابایت اینترنت بین‌الملل، بیش از یک گیگابایت از حجم بسته آنها کسر می‌شود. در ادامه، این ادعا مطرح شد که ممکن است هر یک گیگابایت مصرف اینترنت بین‌الملل، معادل ۲.۷ گیگابایت از حجم بسته کاربر محاسبه شود.

در پی افزایش این انتقادها، سید ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، از سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی خواست موضوع را بررسی کند. وی تأکید کرده بود که اپراتورها اجازه ندارند ترافیک اینترنت را خارج از تعرفه‌های مصوب محاسبه کنند.

پس از آن نیز اپراتورها با انجام آزمایش‌های زنده در حضور خبرنگاران، اعمال ضریب ۲.۷ در محاسبه مصرف اینترنت و ادعای «حجم‌خواری» را رد کردند.

 محتوای داخلی چگونه ممکن است بین‌الملل محاسبه شود؟

حمید خوانساری، معاون امور پستی، ارتباطی و فناوری اطلاعات رگولاتوری، در توضیحات جدید خود بخشی از ابهام درباره زود تمام شدن اینترنت را به نحوه ثبت محتوای داخلی در سامانه تعرفه ترجیحی مرتبط دانست.

بر اساس توضیحات وی، صاحبان محتوا موظف به ثبت و به‌روزرسانی اطلاعات خود در این سامانه نیستند. به همین دلیل ممکن است برخی آدرس‌ها و IPهای مربوط به محتوای داخلی در سامانه ثبت نشده باشند یا اطلاعات ثبت‌شده آنها به‌روز نباشد.

در چنین شرایطی ممکن است کاربر تصور کند در حال استفاده از یک سرویس داخلی مشمول تعرفه ترجیحی است، اما به دلیل شناسایی نشدن آدرس یا IP مربوطه، ترافیک مصرف‌شده با تعرفه اینترنت بین‌الملل محاسبه شود.

این مسئله می‌تواند یکی از دلایلی باشد که کاربر کاهش سریع‌تر حجم بسته خود را تجربه می‌کند؛ بدون اینکه الزاماً به معنای کسر غیرمجاز حجم اینترنت باشد.

 بسته ۱۰ گیگابایتی چقدر ترافیک داخلی می‌دهد؟

تعرفه ترجیحی برای سایت‌ها و خدمات داخلی که در سامانه سازمان فناوری اطلاعات ثبت شده‌اند، اعمال می‌شود. در این شرایط، مشترک با همان حجم بسته می‌تواند میزان بیشتری از ترافیک داخلی را مصرف کند.

برای نمونه، یک بسته ۱۰ گیگابایتی در صورت استفاده از خدماتی که مشمول تعرفه ترجیحی هستند، امکان مصرف حدود ۲۷ گیگابایت ترافیک داخلی را برای کاربر فراهم می‌کند.

 مصرف پنهان؛ یکی از دلایل زود تمام شدن اینترنت

نحوه شناسایی ترافیک تنها عامل مؤثر بر زود تمام شدن اینترنت نیست. به گفته معاون رگولاتوری، نوع محتوای مورد استفاده و نحوه فعالیت برنامه‌های نصب‌شده روی گوشی یا سایر دستگاه‌ها نیز تأثیر مستقیمی بر میزان مصرف اینترنت دارد.

به‌روزرسانی خودکار نرم‌افزارها و سیستم‌عامل، پخش خودکار ویدئوها، همگام‌سازی اطلاعات، پشتیبان‌گیری روی فضای ابری و فعالیت برنامه‌ها در پس‌زمینه از جمله مواردی هستند که می‌توانند بدون اطلاع مستقیم کاربر، حجم قابل توجهی از اینترنت را مصرف کنند.

کیفیت پخش محتوا نیز در این میان اهمیت دارد. تماشای یک ویدئو با کیفیت بالاتر، نسبت به همان محتوا با کیفیت پایین‌تر، حجم بیشتری از اینترنت مصرف می‌کند. بنابراین مقایسه میزان مصرف فعلی با گذشته، بدون توجه به کیفیت محتوای پخش‌شده و فعالیت برنامه‌های پس‌زمینه، نمی‌تواند لزوماً تصویر دقیقی از الگوی مصرف ارائه دهد.

ریزمصرف اینترنت برای کاربران شفاف‌تر شد

رگولاتوری در بررسی سامانه‌های مدیریت حساب مشترکان اپراتورهای ثابت و سیار، به موضوع دیگری نیز پرداخته است. طبق این بررسی‌ها، در برخی اپراتورها جزئیات مصرف اینترنت به تفکیک ترافیک داخلی و بین‌الملل به شکل شفاف در اختیار مشترکان قرار نمی‌گرفت.

با پیگیری و الزام رگولاتوری، این بخش از سامانه‌های مدیریت حساب اصلاح شده و امکان مشاهده دقیق‌تر ریزمصرف اینترنت به تفکیک ترافیک داخلی و بین‌الملل برای مشترکان فراهم شده است.

این قابلیت به کاربران کمک می‌کند هنگام کاهش حجم بسته، مشخص کنند چه میزان از مصرف آنها مربوط به ترافیک داخلی و چه میزان مربوط به اینترنت بین‌الملل بوده است.

در صورتی که مشترکی همچنان نسبت به نحوه محاسبه مصرف اینترنت یا کاهش غیرعادی حجم بسته خود اعتراض یا ابهامی داشته باشد، می‌تواند شکایت یا درخواست بررسی خود را از طریق سامانه ۱۹۵ سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی ثبت کند.