هشدار درباره بازگشت ارز پتروشیمی‌ها

در حالی که بخش مهمی از صادرات غیرنفتی ایران به پتروشیمی‌ها و صنایع فلزی اختصاص دارد، آمار اعلام‌شده از کاهش بازگشت ارز صادراتی به چرخه رسمی کشور حکایت دارد؛ به‌طوری که نرخ بازگشت ارز صادرکنندگان از ۸۳ درصد در سال ۱۳۹۷ به حدود ۵۲ درصد در سال ۱۴۰۵ رسیده است.

به گزارش انرژی گویا، روند بازگشت ارز حاصل از صادرات صادرکنندگان غیرنفتی بار دیگر به یکی از موضوعات مورد توجه سیاست‌گذاران ارزی تبدیل شده است.

بر اساس آمار مطرح‌شده، میزان بازگشت ارز صادراتی به چرخه رسمی کشور از ۸۳ درصد در سال ۱۳۹۷ به ۵۲ درصد در سال ۱۴۰۵ کاهش یافته است؛ به این معنا که فاصله قابل توجهی میان ارزش صادرات غیرنفتی و ارز بازگشتی به چرخه رسمی ایجاد شده است.

مهدی دارابی، دستیار ارزی رئیس کل بانک مرکزی، درباره این موضوع گفته است صادرکننده پس از انجام صادرات، مالک ارز حاصل از صادرات است و ممکن است تصمیم بگیرد این منابع را در خارج از کشور سرمایه‌گذاری کند یا در بازار آزاد به فروش برساند.

به گفته وی، میزان تخلف یا عدم بازگشت ارز در بخش صادرات غیرنفتی در سال گذشته به حدود ۲۰ میلیارد دلار رسیده است.

پتروشیمی‌ها در کانون بحث بازگشت ارز

این موضوع از آن جهت اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که بخش قابل توجهی از صادرات غیرنفتی کشور مربوط به صنایع پتروشیمی و محصولات فلزی است.

در متن گزارش تأکید شده است که این صنایع از مزایایی مانند یارانه انرژی و خوراک ارزان استفاده می‌کنند و در مقابل، میزان بازگشت ارز حاصل از صادرات آنها به چرخه رسمی کشور یکی از موضوعات مورد بحث در سیاست‌گذاری ارزی است.

در همین حال، اظهارات دستیار ارزی رئیس کل بانک مرکزی درباره امکان استفاده صادرکنندگان از ارز صادراتی در خارج از کشور، پرسش‌هایی را درباره میزان تعهد صادرکنندگان برای بازگشت ارز و نحوه نظارت بر اجرای این تعهدات ایجاد کرده است.

سؤال اصلی؛ ارز صادراتی به کجا می‌رود؟

کاهش سهم بازگشت ارز به چرخه رسمی، این پرسش را مطرح می‌کند که چه میزان از ارز حاصل از صادرات در سامانه‌های رسمی عرضه می‌شود و چه بخشی در خارج از کشور باقی می‌ماند یا در بازار غیررسمی معامله می‌شود.

این مسئله به‌ویژه درباره صنایعی که از منابع و انرژی یارانه‌ای داخلی استفاده می‌کنند، از اهمیت بیشتری برخوردار است و می‌تواند بار دیگر بحث درباره الگوی بازگشت ارز صادراتی، مشوق‌های صادراتی و نحوه تخصیص خوراک و انرژی را داغ کند.