شوک جدید به بازار گندم؛ ذخایر جهانی رو به کاهش است

بازار جهانی گندم در پی اختلال در صادرات روسیه و اوکراین و کاهش ذخایر واردکنندگان با موج تازه‌ای از افزایش قیمت روبه‌رو شده است. قیمت قراردادهای آتی گندم در بورس شیکاگو از کف ژوئن تاکنون حدود ۴۰ درصد افزایش یافته و به بالاترین سطح سه سال و نیم گذشته رسیده است؛ شرایطی که نگرانی‌ها درباره افزایش بیشتر هزینه مواد غذایی را بالا برده است.

به گزارش انرژی گویا، بازار جهانی گندم تحت تأثیر ادامه جنگ روسیه و اوکراین و اختلال در حمل‌ونقل دریای سیاه با فشار فزاینده‌ای مواجه شده است. واردکنندگان بزرگی در آسیا، خاورمیانه و آفریقا که طی ماه‌های گذشته به امید بهبود شرایط کشتیرانی از خریدهای جایگزین خودداری کرده بودند، اکنون با کاهش ذخایر و افزایش قابل توجه قیمت‌ها روبه‌رو هستند.

حملات به کشتی‌ها و زیرساخت‌های بندری در منطقه دریای سیاه از ماه ژوئیه روند جابه‌جایی محموله‌های غلات را مختل کرده است. این اتفاق در کنار کاهش صادرات روسیه و اوکراین، عرضه گندم در بازار جهانی را محدود کرده و رقابت میان خریداران برای تأمین محموله‌های موجود را افزایش داده است.

 قیمت گندم ۴۰ درصد افزایش یافت

قیمت قراردادهای آتی گندم در بورس شیکاگو که یکی از شاخص‌های مهم بازار جهانی محسوب می‌شود، از پایین‌ترین سطح خود در ماه ژوئن حدود ۴۰ درصد افزایش پیدا کرده و به بالاترین رقم در سه سال و نیم اخیر رسیده است.

همزمان، قیمت گندم فیزیکی از سوی صادرکنندگان دیگر نیز افزایش یافته و نگرانی‌ها درباره شکل‌گیری موج تازه‌ای از تورم مواد غذایی، به‌ویژه برای کشورهای وابسته به واردات، بیشتر شده است.

اوله هانسن، مدیر استراتژی کالا در ساکسو بانک، با اشاره به اهمیت دریای سیاه در تجارت جهانی غلات گفته است در صورت دشوار شدن تأمین گندم از این منطقه، خریداران ناچار خواهند بود به منابع دیگری روی بیاورند؛ مسئله‌ای که می‌تواند فشار بیشتری بر قیمت‌ها وارد کند.

 کاهش شدید صادرات گندم روسیه و اوکراین

برآوردهای شرکت کپلر نشان می‌دهد صادرات گندم روسیه در ماه سپتامبر به حدود یک میلیون تن خواهد رسید؛ رقمی که در مقایسه با پنج میلیون تن صادرات این کشور در سپتامبر سال گذشته، کاهش قابل توجهی را نشان می‌دهد.

اوکراین نیز در همین ماه حدود یک میلیون تن گندم صادر خواهد کرد که تقریباً نیمی از صادرات سپتامبر سال گذشته این کشور است.

کاهش عرضه دریای سیاه در کوتاه‌مدت فشار بیشتری بر خریداران آسیایی وارد کرده است. ایشان بانو، تحلیلگر کشاورزی کپلر، می‌گوید تعداد کشتی‌هایی که برای بارگیری به بنادر روسیه و اوکراین مراجعه می‌کنند بسیار محدود شده و بخش عمده محموله‌های موجود نیز به مقصد خریداران خاورمیانه و آفریقا اختصاص پیدا می‌کند.

 آسیا به دنبال منابع جایگزین گندم

اندونزی، به عنوان دومین واردکننده بزرگ گندم جهان، در ماه جاری تنها حدود ۶۰ هزار تن گندم از منطقه دریای سیاه دریافت کرده است؛ در حالی که این رقم در سپتامبر سال گذشته حدود ۵۰۰ هزار تن بود.

در چنین شرایطی، کارخانه‌های آردسازی اندونزی به دنبال تأمین گندم از منابع جایگزین از جمله آرژانتین و استرالیا هستند. معامله‌گران می‌گویند خریداران برای گندم استرالیا حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد بیشتر از قیمت‌هایی پرداخت می‌کنند که پیش از بحران کشتیرانی برای محموله‌های دریای سیاه می‌پرداختند.

برخی کارخانه‌های آردسازی نیز به جای سفارش محموله‌های بزرگ فله‌ای، خریدهای کوچک‌تر و محموله‌های کانتینری را برای عبور از کمبود کوتاه‌مدت عرضه در دستور کار قرار داده‌اند.

یکی از مدیران یک شرکت آردسازی در جنوب شرق آسیا نیز گفته است این شرکت برای جایگزین کردن گندم روسیه و اوکراین، سفارش‌هایی از استرالیا ثبت کرده، اما به دلیل افزایش هزینه‌ها از خرید محموله‌های فله‌ای خودداری کرده است.

 قیمت گندم دریای سیاه به ۳۴۰ دلار رسید

قیمت پیشنهادی گندم دریای سیاه از مبدأ رومانی، با احتساب هزینه حمل و بیمه تا مقصد در جنوب شرق آسیا، حدود ۳۴۰ دلار به ازای هر تن اعلام شده است.

در همین حال، قیمت گندم سفید ممتاز استرالیا برای تحویل در ماه اکتبر حدود ۳۴۵ دلار در هر تن برآورد می‌شود. این قیمت‌ها تقریباً ۲۵ درصد بالاتر از نرخ معاملات گندم دریای سیاه پیش از آغاز بحران کشتیرانی است.

مصر، بزرگ‌ترین خریدار گندم جهان، نیز با کاهش ورود محموله‌ها از روسیه و اوکراین مواجه شده است. انتظار می‌رود این کشور در فاصله سپتامبر تا اکتبر کمتر از یک‌دهم میزان گندمی را که در مدت مشابه سال گذشته از این دو کشور دریافت کرده بود، تحویل بگیرد.

داده‌های رسمی نشان می‌دهد واردات گندم مصر در نیمه نخست سپتامبر به ۱۴۳ هزار و ۸۷۰ تن کاهش یافته است؛ در حالی که این رقم در مدت مشابه سال گذشته ۸۷۶ هزار و ۱۳۹ تن بود.

شریف فاروق، وزیر تأمین مصر، اعلام کرده است این کشور برای کاهش وابستگی به روسیه و اوکراین، در حال افزایش خرید از فرانسه و دیگر تأمین‌کنندگان اروپایی است.

با این حال، برخی خریداران مصری همچنان تمایل زیادی به تغییر منبع تأمین ندارند. یکی از دلایل این موضوع، سازگاری کارخانه‌های آردسازی با انواع خاصی از گندم و همچنین دسترسی فعلی به ذخایر داخلی عنوان شده است.

 قیمت گندم در انتظار سرنوشت جنگ روسیه و اوکراین

در حالی که برخی کارخانه‌های آردسازی مصر فعالیت خود را کاهش داده‌اند و منتظر افت قیمت‌ها هستند، بازار همچنان چشم به تحولات جنگ روسیه و اوکراین و آینده کشتیرانی در دریای سیاه دوخته است.

برخی فعالان بازار معتقدند در صورت ازسرگیری حمل‌ونقل عادی غلات در دریای سیاه، قیمت گندم می‌تواند کاهش محسوسی را تجربه کند. همین احتمال باعث شده بخشی از خریداران از انجام خریدهای بزرگ خودداری کنند و منتظر روشن شدن وضعیت مذاکرات میان روسیه و اوکراین بمانند.

در مقابل، ادامه اختلال در صادرات دریای سیاه و کاهش ذخایر واردکنندگان می‌تواند رقابت برای محموله‌های جایگزین را افزایش داده و فشار صعودی بیشتری بر قیمت گندم در بازار جهانی ایجاد کند.