آغاز پاییز ۱۴۰۵؛ لحظه دقیق تغییر فصل چه زمانی است؟

به گزارش انرژی گویا، پاییز امشب به‌طور رسمی و نجومی آغاز می‌شود؛ رویدادی که برخلاف تصور عمومی، شروع آن به خنک شدن هوا، بارش نخستین باران پاییزی یا زرد شدن برگ درختان ارتباطی ندارد. آغاز فصل پاییز در تقویم نجومی یک لحظه مشخص دارد و امسال این لحظه بامداد چهارشنبه اول مهرماه، ساعت ۳:۳۵ دقیقه رخ می‌دهد؛ زمانی که اعتدال پاییزی اتفاق می‌افتد.

آغاز رسمی پاییز با اعتدال پاییزی

شاید برای بسیاری از مردم، پاییز با تغییر دمای هوا و کوتاه شدن روزها شناخته شود، اما از دیدگاه نجومی، شروع این فصل نتیجه موقعیت مشخص زمین در مدار خود به دور خورشید است. زمین علاوه بر حرکت انتقالی به دور خورشید، به دور محور خود نیز می‌چرخد و این محور نسبت به صفحه مدار زمین حدود ۲۳.۵ درجه انحراف دارد. همین انحراف باعث می‌شود میزان و زاویه تابش نور خورشید به نیمکره‌های زمین در طول سال تغییر کند و در نهایت فصل‌های مختلف شکل بگیرند.

 اعتدال پاییزی چیست؟

اعتدال پاییزی یکی از دو نقطه مهم در حرکت سالانه زمین به دور خورشید است. در این لحظه، زمین در موقعیتی قرار می‌گیرد که خورشید از دید ناظر زمینی در راستای استوای سماوی دیده می‌شود. استوای سماوی در واقع تصویر استوای زمین بر روی کره آسمان است.

در زمان اعتدال، هیچ‌یک از نیمکره‌های شمالی و جنوبی زمین به شکل محسوسی به سمت خورشید متمایل نیستند و تابش خورشید تقریباً به‌صورت مستقیم بر ناحیه استوا می‌تابد. به همین دلیل، طول روز و شب در بسیاری از نقاط زمین در حوالی این زمان به یکدیگر نزدیک می‌شود.

با این حال، برخلاف یک تصور رایج، اعتدال پاییزی به این معنا نیست که در تمام نقاط زمین دقیقاً ۱۲ ساعت روز و ۱۲ ساعت شب خواهیم داشت. عوامل مختلفی از جمله موقعیت جغرافیایی و ویژگی‌های طلوع و غروب خورشید باعث می‌شوند زمان روشنایی و تاریکی در نقاط مختلف دقیقاً برابر نباشد.

چرا فصل‌ها تغییر می‌کنند؟

انحراف محور زمین نسبت به صفحه مدار، مهم‌ترین عامل شکل‌گیری فصل‌هاست. هنگامی که زمین در مسیر خود به دور خورشید حرکت می‌کند، این انحراف باعث می‌شود هر یک از نیمکره‌ها در دوره‌ای از سال نور بیشتری دریافت کند و در دوره‌ای دیگر تابش مستقیم و طولانی‌تری نصیب نیمکره مقابل شود.

به این ترتیب، در نیمکره شمالی با عبور از اعتدال پاییزی، خورشید به‌تدریج مسیر کوتاه‌تری را در آسمان طی می‌کند. در نتیجه، روزها کوتاه‌تر و شب‌ها طولانی‌تر می‌شوند و این روند تا رسیدن به انقلاب زمستانی ادامه پیدا می‌کند.

اعتدال پاییزی تنها یکی از دو اعتدال سالانه است. اعتدال دیگر در آغاز بهار رخ می‌دهد و در هر دو رویداد، خورشید از استوای سماوی عبور می‌کند. این دو نقطه از سال از نظر نجومی اهمیت ویژه‌ای دارند و تغییر تدریجی طول روز و شب پس از آنها آغاز می‌شود.

بنابراین، آغاز پاییز تنها به تغییر رنگ برگ‌ها، کاهش دمای هوا یا نزدیک شدن به روزهای سرد سال محدود نمی‌شود. اول مهر در واقع نقطه‌ای مشخص در سفر سالانه زمین به دور خورشید است؛ نقطه‌ای که در آن نیمکره شمالی وارد فصل نجومی پاییز می‌شود و روند کوتاه‌تر شدن روزها و بلندتر شدن شب‌ها آغاز می‌شود.

پاییز امسال نیز در بامداد چهارشنبه اول مهرماه و در ساعت ۳:۳۵ دقیقه با وقوع اعتدال پاییزی آغاز خواهد شد؛ لحظه‌ای دقیق که نشان می‌دهد تغییر فصل، پیش از آنکه در ظاهر طبیعت دیده شود، در حرکت زمین و جایگاه آن نسبت به خورشید رقم می‌خورد.