دیوان عدالت اداری بخشی از دستورالعمل وزارت کار درباره مرخصی کارگران را ابطال کرد

هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با صدور رأیی، بخشی از یک دستورالعمل وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی را که به تداوم عرف در استفاده از مرخصی پیش از بازنشستگی کارگران اشاره داشت، مغایر با قانون تشخیص داد و آن را ابطال کرد. این رأی که به شماره ۱۷۴۹ ـ ۱۷۵۰ صادر شده است، به بررسی بند ۲ نامه شماره ۴۳۴۵۸ مورخ ۱۰ خرداد ۱۳۹۵ مدیرکل روابط کار و جبران خدمت وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی پرداخته است.

به گزارش انرژی گویا، این بند از نامه مذکور اعلام کرده بود که اگر در یک سازمان یا نهاد، صدور مرخصی پیش از بازنشستگی به عنوان یک عرف پذیرفته شده وجود داشته باشد، ادامه این رویه بلامانع است. این موضوع پس از شکایت به دیوان عدالت اداری مورد بررسی قرار گرفت و مخالفان این دستورالعمل معتقد بودند که وزارت کار از حدود اختیارات خود فراتر رفته و در حوزه‌ای ورود کرده که با مقررات قانون کار مغایرت دارد.

شاکیان این پرونده استدلال کردند که استفاده از مرخصی سالانه باید در چارچوب قوانین مشخص‌شده در مواد ۶۲ تا ۷۲ قانون کار انجام شود و نمی‌توان صرفاً به استناد عرف، چنین حقی را برای کارگران قائل شد. به گفته آنها، اعتباربخشی به عرف در این زمینه نیازمند رعایت ملاحظات قانونی و مصوبات مربوطه است.

در مقابل، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در جریان رسیدگی به این پرونده اعلام کرد که هدف از صدور این نامه، تأیید مطلق عرف نبوده و عبارت مورد اعتراض به صورت شرطی تنظیم شده است. همچنین وزارت کار تأکید کرد که تشخیص وجود عرف و بررسی مصادیق آن باید توسط مراجع حل اختلاف کار صورت گیرد. این وزارتخانه همچنین به ماده ۶۶ قانون کار اشاره کرد که محدودیت در ذخیره مرخصی سالانه به میزان ۹ روز را برای حفظ سلامت جسمی و روانی کارگران الزامی دانسته است.

با این حال، هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در جلسه‌ای که در تاریخ ۱۵ آبان ۱۳۹۷ برگزار شد، پس از بررسی دقیق مستندات و استدلال‌های مطرح‌شده، این بند را مغایر با قانون تشخیص داد. در رأی صادره آمده است که مطابق با مقررات مبحث سوم از فصل سوم قانون کار مصوب سال ۱۳۶۹، هیچ حکمی درباره امکان تسری عرف به شرایط استفاده از مرخصی استحقاقی وجود ندارد. بنابراین، دیوان عدالت اداری این بخش از دستورالعمل وزارت کار را خارج از حدود اختیارات مرجع تصویب دانسته و آن را با استناد به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری، ابطال کرد.

این رأی از تاریخ صدور لازم‌الاجرا خواهد بود و به معنای آن است که از این پس، نمی‌توان صرفاً بر اساس عرف، مرخصی پیش از بازنشستگی را برای کارگران به رسمیت شناخت. این تصمیم تأکیدی بر رعایت چارچوب‌های قانونی در تمامی بخش‌های مرتبط با حقوق کارگران است.